Feeds:
Wpisy
Komentarze

Posts Tagged ‘Jan Dorman’

Wczoraj, 11 marca, minęła setna rocznica urodzin Jana Dormana, wybitnego reżysera i autora scenografii spektakli, znanego w całej Polsce twórcy idei wychowania przez sztukę. To postać ważna dla Będzina, bo Dorman jest założycielem Teatru Dzieci Zagłębia w naszym mieście, który od 1996 roku nosi jego imię.

Portret Jana Dormana w foyer Teatru Dzieci Zagłębia.

Jan Dorman urodził się w Dębowej Górze, dzisiejszej dzielnicy Sosnowca. Tam skończył Seminarium Nauczycielskie Męskie i już w nim organizował teatr szkolny. Do pasji podchodził na serio: wystawiał inscenizacje (oparte głównie na motywach ludowych), do których sam wykonywał dekoracje, ale jednocześnie dokształcał się i czytał dużo o teorii teatru.

Po wojnie zorganizował Międzyszkolny Teatr Dziecka w Sosnowcu, gdzie odbyła się premiera sztuki jego autorstwa „Malowane dzbanki” (22 grudnia 1945 r.) Dormanowi – pasjonatowi – pomysły przychodziły naturalnie, jakby same. Tak jego żona, Janina Dorman, pisała o tym, jak powstał pomysł na sztukę „Malowane dzbanki”:

Mała łączka tuż przy torach kolejowych nad Brynicą (…) na peryferiach Sosnowca (…). Na tej łączce stawiała swe pierwsze kroki jednoroczna Dorotka (córka Dormanów) i tam ojciec Dorotki, Jan Dorman, zaczął uczestniczyć w łąkowych zabawach dzieci. (…) Pewnego razu spadł niespodzianie deszcz i dzieci na łące zmokły. Pan powiedział, że wyglądają jak zmokłe kury i tak zaczęła się zabawa w kurki, i tak powstał pomysł napisania widowiska „Malowane dzbanki”.

(„Być mistrzem. Materiały z tamtych lat” t. 1, s. 92.)

Scenariusz przedstawienia wydany w Katowicach w 1946 r. Ze zbiorów naszej biblioteki.

 W 1946 Dorman dostaje na teatr stałą siedzibę, zmienia się też nazwa: na Eksperymentalny Teatr Dziecka. Placówka działa do 1949 roku.

Do kwietnia 1950 r. trwa remont jej nowej siedziby – Domu Katolickiego w Będzinie, tuż obok cmentarza, gdzie mieści się do dziś. W 1951 r. teatr przyjmuje nazwę: Teatr Dzieci Zagłębia. Jan Dorman był jego kierownikiem do 1978 roku, kiedy to przeszedł na emeryturę.

Dorman był człowiekiem wszechstronnym: eksperymentatorem teatru, reżyserem, aktorem, pedagogiem, artystą plastykiem i pisarzem. Zmarł 21 lutego 1986 r.

W setną rocznicę urodzin Jana Dormana, aby uhonorować jego postać i przypomnieć ją mieszkańcom naszego miasta, rok 2012 ogłoszono Będzińskim Rokiem Kultury.

W zbiorach naszej biblio znalazłam wydawnictwo wydrukowane na jubileusz 30-lecia TDZ.

W środku znajdują się kolaże autorstwa Dormana, które od razu przypomniały mi wyklejanki Szymborskiej. Oto one:

Zamieszczam tutaj również pdf umieszczonego w tej broszurce artykułu, „Dlaczego akurat teatr”, który wydrukowano pierwotnie w miesięczniku „Scena” (nr 11 z 1975 r.) Tam sam Jan Dorman opowiada, jak zakochał się w teatrze, dlaczego jest on dla niego ważny, i jak widzi jego rolę. Dorman_Dlaczego akurat teatr

W bibliotece mamy też dwutomowe wydawnictwo „Być mistrzem. Materiały z tamtych lat” autorstwa Iwony Dowsilas, córki Jana Dormana (w 1998 r. założyła fundację jego imienia), gdzie zebrano ogrom materiałów dotyczących i jego, i teatru. Są listy, wycinki z gazet, zdjęcia, wspomnienia oraz teksty samego Dormana.

A tutaj pisałam o wizycie naszych uczniów w TDZ.

Read Full Post »