Feeds:
Wpisy
Komentarze

Posts Tagged ‘Fundacja Brama Cukermana’

„Babiniec. Herstoria będzińska” to wielogłos o kobietach, które związane były z moim miastem: albo tutaj się urodziły, albo mieszkały, zaś to, co je wszystkie łączyło, to doświadczenie wojny i żydowskie pochodzenie. Żeby przywrócić je miastu i pamięci obecnych mieszkańców, kilka kobiet współczesnych postanowiło spleść swoje historie z biografiami tych zapomnianych. Wszystko pod kierunkiem i redakcją Patrycji Dołowy, pisarki i artystki multimedialnej (to w wielkim skrócie, zajrzyjcie tutaj!) autorki niezwykłej książki „Wrócę, gdy będziesz spała” (Wydawnictwo Czarne, 2019).

Tam wszystko się zaczęło: pomiędzy dwoma niższymi budynkami uliczka, gdzie mieści się siedziba Fundacji Brama Cukermana – dawny dom modlitwy. Legenda głosi, że był tam też babiniec, czyli oddzielne miejsce przeznaczone dla modlących się Żydówek.

W naszym wydawnictwie znalazły się więc zarówno teksty osobiste, jak i próby literackie bazujące na historiach związanych z Będzinem kobiet: Dory Diamant, Chajki Klinger, Cyrli Szajn, Racheli Zelmanowicz-Olewski, Heleny Warszawskiej, Dory Reym. O tej ostatniej pisałam m.in. ja (rozdział „Miejsca”, s. 74-87.)

Przypominanie historii będzinianek to tylko jedna z aktywności w ramach projektu „Babiniec – mieszkanki, artystki, animatorki” trwającego od czerwca do września 2019 r. w Fundacji „Brama Cukermana” w Będzinie – organizatora projektu. (Autorkami i kuratorkami projektu były Iza Grauman, Karolina Jakoweńko).

Poza tym były jeszcze m.in. warsztaty z cieniami, które koordynowała artystka wizualna Aga Szreder. To z jej inspiracji podczas finału „Babińca” na ścianach kamienic w centrum Będzina pojawiły się cienie instalacji nawiązujących do biografii naszych bohaterek. Niecodzienne wydarzenie i niezwykłe przeżycie dla nas, autorek tych prac i tekstów. Gdyby Dora – opuszczając swoje mieszkanie przy ul. Małachowskiego 36 wiedziała, że za niemal 80 lat ktoś zada sobie trud przełożenia historii jej życia na cień, który przysiądzie na fasadzie tego budynku… Gdyby one wszystkie wiedziały…

Cień poświęcony Cyrli Szajn autorstwa Agi Szreder rzucony na budynek dawnego sierocińca przy ulicy Sienkiewicza 17. Cyrla przyczyniła się do powstania tego miejsca.

—-

Szczegółowe informacje o przebiegu całego projektu (bo był też haft, szycie i pozowanie, spacery po mieście w poszukiwaniu śladów naszych bohaterek, ale też śpiew i ruch w towarzystwie instrumentów) można znaleźć na stronie:

http://www.bramacukermana.com/new/babiniec-mieszkanki-artystki-animatorki/

Tam również można pobrać plik pdf z książką „Babiniec. Herstoria będzińska”.

Uczestniczki „Babińca” (nie wszystkie) ze swoimi portretami namalowanymi przez Liszkę Stefek (po prawej). Promocja książki w Miejskiej i Powiatowej Bibliotece Publicznej w Będzinie – 9 stycznia 2020 r.

Read Full Post »

Jest w centrum Będzina miejsce zwane przez mieszkańców „bramą Cukermana”.  W  kamienicy stojącej przy uliczce, która wychodzi na plac 3 Maja już kilka lat temu odkryto prywatny dom modlitwy. W mieszkaniu na piętrze, pod warstwami farby, kryły się na ścianach piękne malowidła żydowskie, które na światło dzienne  wydobyli pod okiem fachowców uczniowie I LO im. M. Kopernika w roku 2007.

Widok z mieszkania, w którym odkryto malowidła. Fot. I. Tumas

Pod warstwami farby kryły się takie rzeczy... Fot. I. Tumas.

To już drugie miejsce tego rodzaju odkryte w naszym mieście w ostatnich latach (wcześniej odnaleziono synagogę Mizrachi, o której pisałam tutaj niedawno).

Obiektem przy alei Kołłątaja zainteresowała się grupa młodych ludzi, która zawiązała Fundację Brama Cukermana, i która opiekuje się tym miejscem.

Jednym z bardzo udanych przedsięwzięć Fundacji jest „Hurtownia Manufaktury” (realizacja w 2008 roku). Na fasadach będzińskich budynków zawisły tabliczki z informacją o tym, jakie przedsiębiorstwa znajdowały się w danym miejscu w okresie międzywojennym. Nie są to jednak takie sobie zwykłe tabliczki – wzorowano je na reklamach firm z przedwojennej książki telefonicznej. Wyglądają tak:

I oto kolejna, wspaniała inicjatywa Fundacji: Opowieści Nieobecnych.

Na stronie http://opowiescinieobecnych.org/  zamieszczono serię audioprzewodników o miejscach związanych z kulturą żydowską na terenie województwa śląskiego.

Nagrań o historycznych miejscach w jedenastu miastach naszego regionu (m.in. w Będzinie, Bytomiu, Chorzowie, Czeladzi, Gliwicach, Katowicach, Sosnowcu) można posłuchać w internecie lub pobrać za darmo na dowolny nośnik i wysłuchać w terenie.

Pomysłodawcami tego przedsięwzięcia są Karolina i Piotr Jakoweńko – niezwykle kreatywni ludzie z pasją. Wyciskarkę do cytrusów w kształcie katowickiej hali sportowej „Spodek” ich projektu zawiozłam w ubiegłym roku w prezencie znajomym do Luksemburga, jako ciekawy gadżet regionalny.

Podsumowanie realizacji audioprzewodników Opowieści Nieobecnych „Cukerman u Cohna”, czyli:

  • spotkanie z członkami Fundacji Brama Cukermana,
  • promocja spotu reklamowego Opowieści Nieobecnych,
  • słuchanie audioprzewodników

odbędzie się 27 stycznia 2012 r. w Galerii „Kronika” w Bytomiu o godz. 18.00.

Read Full Post »